Integracja sensoryczna

Czym jest integracja sensoryczna?

Czym jest integracja sensoryczna?

Integracja sensoryczna jest procesem neurologicznym, dzięki któremu mózg otrzymując informację ze wszystkich systemów zmysłowych (wzrok, słuch, równowaga, dotyk, czucie ruchu-kinestezja)dokonuje ich segregacji, rozpoznania, interpretacji i integracji z wcześniejszymi doświadczeniami, aby mogły być użyte do celowego działania. Prawidłowa organizacja wiadomości płynących z ciała i środowiska może być użyta do planowego ruchu, odpowiedniego napięcia mięśni, zachowania wyznaczonej pozycji ciała czy właściwego reagowania emocjonalnego na zaistniałą sytuację. Od przebiegu procesów dokonujących się w ośrodkowym układzie nerwowym zależą skomplikowane procesy takie jak mowa, czytanie, pisanie czy liczenie.

Integracja sensoryczna rozpoczyna się już w okresie płodowym i trwa do około 7 roku życia Nierozwinięcie określonych umiejętności w kolejnych stadiach rozwoju powoduje powstawanie trudności w funkcjonowaniu i zachowaniu dziecka

Założenia teorii integracji sensorycznej

Założenia teorii integracji sensorycznej

Teoria integracji sensorycznej opiera się na kilku założeniach odwołujących się do neurologii i teorii zachowania.

  1. Plastyczność neuronalna, czyli zdolność mózgu do zmian i modyfikacji. Dokonuje się przez całe życie, ale znacznie większa jest u młodszych dzieci. Plastyczność mózgu ma zasadnicze znaczenie dla terapii integracji sensorycznej, gdyż zakłada możliwość zmian w obrębie systemu nerwowego pod wpływem kontrolowanego dopływu bodźców sensorycznych. Plastyczność neuronalna zależy od zaangażowania dziecka w zadania, różnorodności środowiska, w którym przebiega rozwój i terapii oraz od tzw. krytycznych okresów rozwojowych.
  2. Sekwencyjny rozwój procesów integracji sensorycznej. Złożone kompleksowe zachowania rozwijają się w oparciu o bardziej podstawowe, wcześniej wykształcone.
  3. Integralność systemu nerwowego. Wyższe struktury mózgu ewaluują z niższych. Mózg funkcjonuje jako całość i istnieje wzajemna zależność między ośrodkami podkorowymi i korowymi.
  4. Reakcje adaptacyjne, czyli właściwe reakcje na wymogi środowiska. Reakcje adaptacyjne wpływają na rozwój integracji sensorycznej, a procesy integracji sensorycznej przyczyniają się do pojawienia się coraz bardziej złożonych reakcji adaptacyjnych na zasadzie sprzężenia zwrotnego.
  5. Każde dziecko ma w sobie wewnętrzny pęd do rozwoju do dostarczania sobie bodźców, których potrzebuje.
  6. Najważniejszymi systemami sensorycznymi są system przedsionkowy, proprioceptywny i dotykowy. Zaczynają one pracować bardzo wcześnie, jeszcze w okresie prenatalnym. Ich prawidłowe funkcjonowanie wpływa na pracę pozostałych zmysłów, przyczynia się do rozwoju napięcia mięśniowego, koordynacji ruchowej, reakcji równoważnych, ruchów oczu, świadomości ciała.

Objawy dysfunkcji integracji sensorycznej

  1. Nadmierna wrażliwość na bodźce dotykowe, wzrokowe, słuchowe oraz ruch.
    Nadwrażliwość może się objawiać takimi zaburzeniami zachowania jak: rozdrażnienie, wycofywanie się w wyniku dotknięcia, unikanie określonych rodzajów ubrań lub jedzenia, rozpraszalność lub lęk podczas zwykłych zabaw ruchowych np. na placu zabaw.
  2. Zbyt mała wrażliwość/reaktywność na stymulację sensoryczną.
    W przeciwieństwie do dziecka z nadwrażliwością, dziecko ze zbyt słabą reaktywnością może poszukiwać intensywnych wrażeń sensorycznych takich jak celowe uderzanie ciałem o przedmioty lub intensywne kręcenie się wokół własnej osi. Dziecko może ignorować ból czy być nieświadome zmian pozycji ciała. Zachowania niektórych dzieci zmieniają się drastycznie od nadwrażliwości do zbyt słabej reaktywności /podwrażliwości/.
  3. Zbyt wysoki lub niski poziom aktywności ruchowej.
    Dziecko może być ciągle w ruchu lub wolno się uaktywniać i męczyć się szybko. U niektórych dzieci poziom aktywności może się zmieniać od jednego ekstremum do drugiego.
  4. Trudności z koncentracją, impulsywność.
  5. Problemy z koordynacją.
    Problemy te mogą dotyczyć umiejętności z zakresu dużej lub małej motoryki. Niektóre dzieci będą miały słabą równowagę, inne natomiast będą miały olbrzymie trudności z nauczeniem się nowej czynności wymagającej koordynacji ruchowej.
  6. Opóźnienie rozwoju mowy, rozwoju ruchowego oraz trudności w nauce.
    Objawy te mogą być widoczne w wieku przedszkolnym razem z innymi objawami dysfunkcji integracji sensorycznej. U niektórych dzieci w wieku szkolnym mogą występować problemy w nauce mimo normalnego poziomu inteligencji.
  7. Słaba organizacja zachowania.
    Dziecko może być impulsywne lub może łatwo się rozpraszać i okazywać brak planowania przed wykonaniem jakiegoś zadania. Niektóre dzieci mogą mieć problemy z przystosowaniem się do nowej sytuacji. Inne mogą reagować agresywnie, wycofywać się lub być sfrustrowane kiedy poniosą porażkę.
  8. Niskie poczucie własnej wartości.
    Czasami dziecko, które ma wspomniane problemy nie czuje się dobrze. Takie dziecko może być odbierane jako leniwe, znudzone, bez motywacji. Niektóre dzieci same znajdują sposoby na uniknięcie trudnych i krępujących/kłopotliwych zadań. W takiej sytuacji dziecko może być odbierane jako uparte i sprawiające kłopoty. Nie znając przyczyny takiego zachowania rodzice i dzieci mogą się obwiniać. Sytuacja taka sprzyja rozwojowi napięcia w rodzinie, niskiemu poczuciu wartości oraz poczuciu bezsilności.

Dziecko z zaburzeniami integracji sensorycznej prezentuje więcej niż jedno z powyższych objawów. Jeśli podejrzewacie Państwo, że wasze dziecko pasuje do tego obrazu, to powinno ono być poddane badaniu przez wykwalifikowanego terapeutę integracji sensorycznej.
Z problemów integracji sensorycznej dzieci nie wyrosną. Problemy będą rosły razem z nimi.

Terapia integracji sensorycznej

Głównym zadaniem terapii jest dostarczenie kontrolowanej ilości bodźców sensorycznych w taki sposób, aby dziecko spontanicznie formułowało reakcje adaptacyjne, jednocześnie integrując te bodźce. W dążeniu do poprawy w organizacji ośrodkowego układu nerwowego stosuje się ćwiczenia stymulujące dla mózgu i jednocześnie stanowiące wyzwanie dla ćwiczącego. Ich poziom jest dostosowany do stopnia rozwoju dziecka

Systematycznie prowadzona terapia SI znacznie usprawnia i przyspiesza rozwój dziecka w różnych sferach.

Spotkania terapeutyczne powinny odbywać się 1-2 razy w tygodniu.

Zajęcia integracji sensorycznej prowadzone są z wykorzystaniem słuchawek Forbrain®
Dowiedz się więcej o FORBRAIN®